About Athina


- Born in Patras in 1986
- Finished her Bachelor Degree in Greek Philology in 2009 (University of Patras), followed by a Master Degree in Language Studies in 2010 (Lancaster University, U.K.)
- Left her Ph.D. Degree after 5 years of study (University of Athens), for all the reasons of the world, grateful for the broad knowledge she gained throughout the process.
- Worked in the private sector as a creative writer, editor, and proofreader for 4 years (Athens, 2011-2015) but then, again, she changed her mind.

She reads and writes a lot. Really. In fact, that’s the only thing she has never stopped doing since she was a child.
Her personal literary efforts constitute a whole parallel universe where she experiments, transforms and transmutes whatever makes her feel provoked.
She always works in the energetic sphere of her eternal beloved, who accompanies her from life to life, from plane to plane, from one path to another.
But eventually, she had to overcome it and learn to live “without”.
Now she’ s free, she can wholeheartedly continue with her exploration.

“To begin with an A,
To finish with it,
With no circle having being made
But a whirlwind.”

Digital Labor: Η φάμπρικα του 21ου αιώνα; Νίκος Σμυρναίος* ( Μέρος 1)

Digital Labor: Η φάμπρικα του 21ου αιώνα; Νίκος Σμυρναίος* ( Μέρος 1)

Αναδημοσίευση

Έμμεση πηγή: ThePressProject

Άμεση πηγή: Ephemeron.eu

Ημερομηνία δημοσίευσης: 25/06/2017

Τα τελευταία χρόνια οι ψηφιακές τεχνολογίες καταλαμβάνουν σταδιακά όλο και πιο κεντρικό ρόλο στην καθημερινότητα μας: κοινωνικότητα, εργασία, ψυχαγωγία, εκπαίδευση. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητές που βασίζονται στην επικοινωνία – δηλαδή σχεδόν το σύνολο των κοινωνικών μας συναναστροφών – αποικίζεται σταδιακά από ψηφιακές συσκευές, υπηρεσίες και δίκτυα τα οποία γίνονται απαραίτητα, αλλά και εξαρτησιογόνα βοηθήματα της προσωπικής και επαγγελματική μας ζωής, καθώς και της δημόσιας έκφραση μας.

Ταυτόχρονα το διαδίκτυο απομακρύνεται όλο και περισσότερο από το ιδανικό ενός δημοκρατικού, συμμετοχικού και αποκεντρωμένου μέσου, όπως αυτό περιγράφηκε κατά το παρελθόν. Αντίθετα, η εντατικοποίηση της χρήσης του λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο μιας παγκοσμιοποιημένης και απορρυθμισμένης οικονομίας που ευνοεί την οικονομική συγκέντρωση και ωθεί τους φορείς της ψηφιακής τεχνολογίας σε όλο και πιο εντατική εκμετάλλευση χρηστών και εργαζομένων, με στόχο τη μεγιστοποίηση της κερδοφορίας τους. Έτσι, τα τελευταία χρόνια, το διαδίκτυο έχει εξελιχθεί σε ένα πεδίο σκληρού ανταγωνισμού μεταξύ γιγαντιαίων πολυεθνικών για τον έλεγχο των ψηφιακών εργαλείων και των κερδών που αυτά αποφέρουν. Παρακάτω, θα περιγράψω εν συντομία τις συνθήκες που επέτρεψαν την ανάδυση ενός διαδικτυακού ολιγοπωλίου, καθώς και τις στρατηγικές που αυτό εφαρμόζει. Στη συνέχεια, θα αναλύσω τις μεταλλαγές της εργασίας στο ψηφιακό περιβάλλον, μέσα από το θεωρητικό υπόδειγμα του Digital Labor (ψηφιακή εργασία).

Το διαδικτυακό ολιγοπώλιο ως έμβλημα του ψηφιακού καπιταλισμού

Το 2016 αποτελεί ορόσημο της διαδικασίας μεταλλαγής του καπιταλισμού, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη τα τελευταία χρόνια. […] για πρώτη φορά πέντε από τις έξι μεγαλύτερες εταιρείες του πλανήτη, με βάση τη χρηματιστηριακή αποτίμηση τους, έχουν ως βασικό πεδίο δραστηριότητας τις ψηφιακές υπηρεσίες και προϊόντα . Μέσα σε 10 χρόνια οι Google, Apple, Facebook, Amazon και Microsoft (GAFAM) ξεπέρασαν εταιρείες-σύμβολα του βιομηχανικού και χρηματιστικού καπιταλισμού, όπως είναι οι πετρελαϊκές και οι τράπεζες […]. Οι GAFAM αποτελούν λοιπόν το εμβληματικό ολιγοπώλιο του σύγχρονου, ψηφιακού καπιταλισμού το οποίο εξετάζω κριτικά σε πρόσφατο βιβλίο (Smyrnaios, 2017).

Digital labor

Η δυνατότητα του διαδικτυακού ολιγοπωλίου να συσωρρεύει τεράστια κέρδη με σχετικά ελάχιστο εργασιακό κόστος οφείλεται στην ικανότητα του να εκμεταλλεύεται με απόλυτη αποτελεσματικότητα τις νέες μορφές εργασίας που αναπτύσσονται στις ψηφιακές αγορές. Αυτές οι νέες μορφές εργασίας εξετάζονται πλέον από τις κοινωνικές επιστήμες σαν ένα σύνολο με κοινά χαρακτηριστικά υπό τη γενική ονομασία Digital Labor.

Η έννοια του Digital Labor προέρχεται από μια δημοσίευση-ορόσημο της Tiziana Terranova με τίτλο «Free Labor» (2000) η οποία, για πρώτη φορά, χαρακτήρισε δραστηριότητες άνευ αμοιβής, όπως η δημιουργία ιστοσελίδων, η τροποποίηση λογισμικών, η συμμετοχή σε λίστες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και φόρουμ ως μια μορφή δωρεάν εργασίας. Μια δεκαετία αργότερα, ο Trebor Scholz (2012) τόνισε την εμφάνιση μιας νέας ψηφιακής αγοράς εργασίας όπου οικείες μορφές της ανθρώπινης κοινωνικότητας καθίστανται εμπορεύσιμες και κερδοφόρες. Υπό αυτή την έννοια, η εμπορευματοποίηση των προσωπικών δεδομένων και η συγκομιδή της κοινωνικής δραστηριότητας που παράγει υπεραξία στο διαδίκτυο, όπως το user-generated content, ισοδυναμούν de facto σε απλήρωτη εργασία. Ο ορισμός του Digital Labor για τον Antonio Casilli (2015) είναι ακόμη πιο ευρύς και περικλύει οτιδήποτε καθιστά τις κοινωνικές σχέσεις που διαμεσολαβούνται ψηφιακά σε ένα ακόμη μέρος της καπιταλιστικής διαδικασίας παραγωγής.

Οικονομία των πλατφόρμων

Όμως, η έλευση εταιρειών όπως η Uber και υπηρεσιών όπως το MTurk της Amazon συνέδεσε την έννοια του Digital Labor με πιο παραδοσιακές υπηρεσίες όπως π.χ. οι μεταφορές. Η μορφή και η διάρθρωση της εργασίας στο εσωτερικό ακόμη κι αυτών των τομέων μεταλλάσσονται ταχύτατα στο πλαίσιο της ψηφιακής οικονομίας, σε σημείο που η ορολογία η οποία αναφέρεται σε αυτές να μην έχει ακόμη σταθεροποιηθεί (online gig work, crowd work, crowdsourcing, on-demand work κλπ.). Σταδιακά, λοιπόν, η αποκλειστική εστίαση του Digital Labor στην οικονομική εκμετάλλευση της δραστηριότητας των χρηστών του διαδικτύου ως «free labor» έδωσε τη θέση της στην ανάλυση της ψηφιακής εργασίας ως μιας συνέχειας (continuum) απλήρωτων ή/και κακοπληρωμένων επισφαλών παραγωγικών δραστηριοτήτων, οι οποίες ασκούνται από κοινωνικές ομάδες με διαφορετικά χαρακτηριστικά (απλοί χρήστες, εργαζόμενοι σε εταιρείες υπεργολαβίας, freelance εργαζόμενοι που πληρώνονται με το κομμάτι κλπ.) των οποίων το βασικό κοινό σημείο είναι ότι βρίσκονται, έμμεσα ή άμεσα, στην υπηρεσία διαδικτυακών πλατφόρμων.

Πράγματι, η ψηφιακή εργασία βασίζεται στη διττή φύση των πλατφόρμων του διαδικτυακού ολιγοπωλίου, οι οποίες λειτουργούν ταυτόχρονα ως επιχειρήσεις (firms) και αγορές (markets). Παραδοσιακά, η οικονομική θεωρία διαχωρίζει τις επιχειρήσεις – ως ιεραρχικές δομές συντονισμού υλικών, πληροφοριακών και ανθρωπίνων πόρων με στόχο την παραγωγή υπό τον έλεγχο ενός κοινού κέντρου αποφάσεων – από τις αγορές που νοούνται ως οριζόντιες δομές συντονισμού ανεξάρτητων φορέων στη βάση της προσφοράς και της ζήτησης. Οι πλατφόρμες του διαδικτυακού ολιγοπωλίου όμως συνδυάζουν χαρακτηριστικά και των δύο (Gillespie, 2010). Έτσι, η οικονομία του Facebook, για παράδειγμα, εξαρτάται τόσο από την εργασία των υπαλλήλων της εταιρείας, όσο κι από αυτή των εκατομμυρίων χρηστών που παράγουν δωρεάν το περιεχόμενο που διακινείται εκεί, αλλά κι από αυτή που λαμβάνει χώρα στο εσωτερικό εκατοντάδων εταιρειών εργολαβίας που αναλαμβάνουν να φιλτράρουν αυτά τα περιεχόμενα.

 

 

* Ο Νίκος Σμυρναίος διδάσκει στο Τμήμα Ψηφιακών Μέσων του Πανεπιστημίου της Τουλούζης. Αντικείμενο της δουλειάς του είναι η κριτική προσέγγιση των ΜΜΕ, της δημοσιογραφίας και του διαδικτύου, μέσα από το πρίσμα της πολιτικής οικονομίας και της κοινωνιολογίας. Αρθρογραφεί στο προσωπικό του blog ephemeron.eu. Το παραπάνω κείμενο αποτελεί την εισήγηση του στο Φεστιβάλ Bfest στην Αθήνα, 28 Μαΐου 2017.

 

Δίχως Σχόλια

Αφήστε το σχόλιό σας.